@article {347, title = {Arguments for ToDI}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Arguments for phonological analyses can be internal or external. Among the most highly prized external arguments are experimental data on speech behaviour. Boundaries of intonational phrases need not obviously be marked by pauses. Our expectation in situations in which they are not is that they are marked by a boundary tone, such as H\%, to signal the separation between the preceding and the following portion of speech. The boundary tone will cause some characteristic change in the pitch contour at the location of the boundary. An example is the peak caused by a final H\% in (1).

(1)\  \  \  \  \  Ze zit VAST met dat ding op de SNELweg

\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  {\textquoteleft}She has got stuck with that vehicle on the motorway{\textquoteright}

\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  or {\textquoteleft}She must be on the motorway with the vehicle{\textquoteright}

A closer look at data from Dutch suggests that the above generalization is often true, but that there are exceptions either way. First, a low valley immediately after an accent peak does not induce a boundary after VAST in (2). Second, absence of a clear pitch movement nevertheless results in a boundary after ding in (3).

(2)\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  Ze zit VAST met dat ding op de SNELweg

(3)\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  Ze zit VAST met dat ding op de SNELweg

Where (1) is ambiguous, due to the interpretation of vast as an adjective {\textquoteleft}stuck{\textquoteright} or as an adverb {\textquoteleft}therefore probably{\textquoteright}, (2) means {\textquoteleft}She has got stuck with that vehicle on the motorway{\textquoteright}, while (3) means {\textquoteleft}So she must be on the motorway with that vehicle{\textquoteright}. The adjectival meaning of vast is best triggered by the presence of a boundary and identity of pitch accents in the two intonational phrases. The adverbial meaning is most likely to be triggered by the absence of an intonational boundary.

We designed an experiment with artificial two-accent intonation contours having identical pitch accents in the two positions. We varied the length of the first phrase (2), the presence of the medial boundary (2), and the type of pitch accent (3). Source sentences were

(4) Ze zit vast met dat ding op de snelweg\ \ \ \ \ \ \ \ \  {\textquoteleft}She has got stuck (with that vehicle) on the \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  motorway{\textquoteright}

\ \ \ \  Ze zit vast op de snelweg\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  or {\textquoteleft}She must be on the motorway (with that \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  vehicle){\textquoteright}

\ \ \  Hij zit alleen met die man in {\textquoteright}t caf{\'e} \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  {\textquoteleft}He is alone (with that man) in the pub{\textquoteright} or

\ \ \  Hij zit alleen in {\textquoteright}t caf{\'e}\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \  {\textquoteleft}The problem is he{\textquoteright}s (with that man) in the pub{\textquoteright}

The presence or absence of the contours is determined on the basis of ToDI transcription. The results will be argued to support the analysis underlying that transcription system.

}, author = {Carlos Gussenhoven} } @article {172, title = {Articulatory settings in spraakproductie}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Er wordt verondersteld dat de combinatie van de stand van articulatoren die gebruikt worden voor het spreken (met name de tong, kaken en lippen), per taal verschillend is; dit fenomeen is bekend als {\textquoteright}articulatory settings{\textquoteright}. Eerdere studies over dit onderwerp hebben gebruik gemaakt van technieken vari{\"e}rend van analytisch luisteren tot moderne scantechnieken; geen van de tot nu toe uitgevoerde studies heeft echter eenduidig kunnen aantonen dat taalspecifieke settings tijdens spraakproductie meetbaar zijn. Met deze studie proberen we verschillen tussen de Nederlandse en Engelse setting akoestisch te meten onder optimale omstandigheden: op basis van metingen van vergelijkbare klinkerparen binnen sprekers. Hiervoor zijn de formantfrequenties gebruikt van acht verschillende Nederlands-Engelse klinkerparen voorkomend in interlinguale homofonen, uitgesproken door vijf gevorderde Nederlandse leerders van het Engels als tweede taal. Statistische analyses van deze akoestische data laten zien dat er significant verschillende globale patronen voorkomen in de Engelse en Nederlandse data, die verklaard kunnen worden door de taalspecifieke settings van deze twee talen. Deze uitkomsten laten bovenal zien hoe dynamisch het articulatieproces is, wat gezien kan worden als een verklaring voor de moeilijkheden die voorgaande studies hebben ondervonden.

}, author = {Sybrine Bultena and Wander Lowie} } @article {173, title = {Automatische meting van spreeksnelheid in gesproken Nederlands}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In het kader van een grootschalig project aan de UvA (What is Speaking Proficiency, ) hebben wij een methode ontwikkeld om objectief te meten hoe snel mensen spreken, hoeveel pauzes mensen laten vallen en hoe lang de pauzes duren. In deze voordracht gaan wij in op de methode om spreeksnelheid objectief te meten: een programma, geschreven in PRAAT, detecteert syllabes met behulp van informatie over intensiteit (dB) en stemhebbendheid van het spraaksignaal. Met dit programma is het mogelijk om spreeksnelheid te schatten zonder voorbewerking van het spraaksignaal, en zonder te hoeven transcriberen. Het programma is gevalideerd op twee verschillende corpora van gesproken Nederlands. Voor zover het mogelijk is het succes van het programma te vergelijken met bestaande methodes om spreeksnelheid te schatten, functioneert het programma goed en is het makkelijk te gebruiken omdat geen enkele voorbewerking van de spraakbestanden nodig is.

}, author = {Nivja de Jong and Ton Wempe} } @article {171, title = {Competitieprocessen tijdens het begrijpen van spontane spraak}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In spontane spraak worden woorden vaak niet volledig uitgesproken. Zo kan {\textquoteright}oktober{\textquoteright} bijvoorbeeld uitgesproken worden als {\textquoteright}tower{\textquoteright}. Wij onderzochten hoe luisteraars gereduceerde woorden herkennen door het meten van hun oogbewegingen terwijl ze keken naar 4 gedrukte woorden - het doelwoord (bv. oktober), een concurrent die fonologisch op het ongereduceerde woord lijkt (bv. octopus), een die op het gereduceerde woord lijkt (bv. toveren), en een ongerelateerde distractor - terwijl ze naar spontane zinnen luisteren met gereduceerde en ongereduceerde woorden. Proefpersonen keken meer naar de concurrenten dan naar de distractor, zonder verschil tussen de twee concurrenten. We voerden twee experimenten uit om te onderzoeken wanneer de concurrenten wel van elkaar verschillen. Bij presentatie van alleen ongereduceerde vormen in zorgvuldige spaak keken proefpersonen meer naar de ongereduceerde dan naar de gereduceerde concurrenten. Met de ongereduceerde woorden uit het eerste experiment, maar nu niet gemixt met gereduceerde woorden, bleek er naar beide concurrenten niet gekeken te worden. De resultaten laten zien dat lexicale competitie afhankelijk is van de mate van reductie.

}, author = {Susanne Brouwer and Holger Mitterer and Mirjam Ernestus} } @article {165, title = {De oplijning van het begin van de eindstijging in Nederlandse "falling-rising" intonatiecontouren}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In hoeverre wordt de oplijning van het begin van de intonationele eindstijging be{\"\i}nvloed door beklemtoonde lettergrepen in postnucleaire woorden of door Second Occurrence Focus (SOF)? Om deze vragen te beantwoorden is een corpus met Nederlandse "falling-rising" intonatiecontouren met een vroeg nucleair accent opgenomen met negen sprekers. De resultaten laten zien dat noch een postnucleaire beklemtoonde lettergreep, noch SOF de positie van het begin van de eindstijging be{\"\i}nvloedt; dit punt heeft een vaste afstand tot het zinseinde. Dit suggereert dat de positie van postnucleaire tonen kan worden bepaald door (1) fonologische associatie met een postnucleaire beklemtoonde lettergreep, zoals elders aangetoond voor het Atheens-Grieks en het Roermonds, of (2) oplijning met het zinseinde of andere tonen, en dat een graduele aantrekkingskracht door klemtoon niet voorkomt.

}, author = {Marco van de Ven and Carlos Gussenhoven} } @article {174, title = {De perceptie van modale partikels in het Nederlands als tweede taal}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Het Nederlands kent tal van modale partikels, zoals zeker in Jij bent zeker Jan? en maar in Kom maar hier. Deze ongeaccentueerde woorden geven de hele zin een bepaalde kleuring, die lastig te omschrijven is. De voorspelling dat verwerving van deze woorden moeilijk moet zijn voor tweedetaalsprekers (Foolen 1986, Wenzel 2002) werd getoetst in een perceptieproef met de modale partikels toch, wel en zeker en hun geaccentueerde niet-modale tegenhangers (i.e., {\textquoteright}gewone{\textquoteright} bijwoorden). NT2-sprekers en NT1-sprekers kregen telkens een contextzin aangeboden (bv. Emma wil haar fiets verkopen) en moesten daarna aangeven wat ze de best passende vervolgzin vonden: met een accent op het doelwoord (Ze fietst TOCH nooit) of met een accent elders in de zin (Ze FIETST toch nooit). De resultaten laten duidelijk zien dat NT2-sprekers inderdaad grote moeite hebben met modale partikels: bij de modale contexten scoren NT2-sprekers slechts 51\% correct, d.w.z. conform de voorspelling, tegenover 94\% voor NT1-sprekers.

}, author = {Johanneke Caspers and Ton van der Wouden} } @article {164, title = {Een computationeel model voor taalverwerving - Woorddetectie op basis van multimodale input}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Taalverwerving bij baby{\textquoteright}s en jonge kinderen is een interessant proces, want baby{\textquoteright}s beginnen zonder woordenschat en in gesproken taal zijn woordgrenzen als zodanig niet hoorbaar. Toch zijn baby{\textquoteright}s en jonge kinderen heel goed in staat auditieve (multimodale) stimuli te gebruiken om woorden en betekenissen te leren die hen in staat stellen met de omgeving te kunnen communiceren. In deze presentatie laten we een rekenmodel zien dat dit woordleerproces simuleert. Het leerdermodel is in staat zonder voorafgaand gedefinieerd lexicon woorden (en woordachtige eenheden) te leren uit {\textquoteright}ruwe{\textquoteright} multimodale stimuli die in een dialoog worden aangeboden door de {\textquoteright}verzorger{\textquoteright}.

Het leerder-model bestaat uit 4 ingredi{\"e}nten: een waarnemingsmodule ({\textquoteright}zintuig{\textquoteright}), een geheugen, een drijfveer om te leren, en een module die de communicatie met de {\textquoteright}verzorger{\textquoteright} regelt.

In de presentatie bespreken we de resultaten van de leerder als functie van een aantal parameters (zoals hoeveelheid trainingstokens, sprekerafhankelijkheid, leren versus vergeten), voor drie talen (Nederlands, Fins en Zweeds). Resultaten worden gerelateerd aan wat bekend is uit de taalverwervingsliteratuur.

}, author = {Louis ten Bosch and Lou Boves and Hugo Van hamme} } @article {347, title = {Effects of dialect and context on the realization of German pitch accents}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

We investigated whether alignment differences reported for Southern and Northern German speakers (Southerners align peaks in prenuclear accents later than Northerners) are carried over to the production of different functional categories such as contrast. To this end, the realization of non-contrastive theme accents is compared with those in contrastive theme-rheme pairs such as {\textquoteright}Sam rented a truck and Johanna rented a car.{\textquoteright}

We found that when producing this {\textquoteright}double-contrast{\textquoteright}, speakers mark contrast both phonetically by delaying and rising the peak of the theme accent\  ({\textquoteright}Johanna{\textquoteright}) and/or phonologically by a change in rheme accent type (from high to falling {\textquoteright}car{\textquoteright}).

The effect of dialect is complex: a) only in non-contrastive contexts produced with a high rheme accent Southerners align peaks later than Northerners; b) peak delay as a\  means to signal functional contrast is not used uniformly by the two varieties. Dialect clearly affects the realization of prenuclear accents but its effect is conditioned by the pragmatic and intonational context.

}, author = {Bettina Braun} } @article {162, title = {Emotionele spraaksynthese}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In dit onderzoek heb ik drie methodes om synthetische spraak emotioneel te laten klinken met elkaar vergeleken. Twee methodes passen de grondfrequentie en de klankduren aan. Voor deze twee methodes gebruiken we hetzelfde difoonsynthesesysteem om de initi{\"e}le intonatie en klankduren te bepalen. De derde methode kopieert de intonatie en klankduren uit natuurlijke emotionele spraak. De spraak is geselecteerd uit een Engelstalige emotionele database en de transcripties van de fragmenten zijn ook gebruikt voor synthese met de andere methodes. Om de spraak te genereren is voor alle methodes dezelfde Engelse MBrola-stem gebruikt. In een luisterexperiment is aan 20 proefpersonen gevraagd om van ieder fragment aan te geven wat de {\textquoteright}arousal{\textquoteright} (activatie) en {\textquoteright}valence{\textquoteright} (waardering) is en om het emotielabel (afraid, angry, happy, neutral, relaxed en sad) te kiezen dat het beste past bij het fragment. Ik zal de resultaten van dit experiment presenteren.

}, author = {Melanie Kroes} } @article {161, title = {FUSS - Unit-selectie met een (relatief) klein corpus}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

FUSS is een nieuwe unit-selectie synthesizer, die deel uitmaakt van een poging om met eenvoudige middelen, en zo veel mogelijk geautomatiseerd, opnames te maken van een spreker, en die om te zetten in een stem-voor-spraaksynthese.

In mijn bijdrage zal ik aandacht besteden aan de volgende onderwerpen: constructie van het corpus, opnameprocedure, automatische labeling, de architectuur van de synthesizer en de integratie in de tekst-naar-spraaksoftware van Fluency.

De eerste stem die voor FUSS gemaakt is, wordt gedemonstreerd in twee versies: zowel v{\'o}{\'o}r als n{\'a} handmatige correctie van de automatische labeling.

}, author = {Arthur Dirksen} } @article {163, title = {"Hoe kan ik u van dienst zijn?" - Spraakgestuurde routeringsapplicaties}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Het doel van routeringsapplicaties in callcenters is om bellende klanten door te verbinden met de meest geschikte dienst of medewerker. Routeringsapplicaties kunnen op verschillende manieren ge{\"\i}mplementeerd worden, zowel toetsgestuurd als spraakgestuurd. Bij toetsgestuurde applicaties moeten klanten zelf bepalen met welke keuzes in een gelaagd en dus vaak ook ingewikkeld keuzemenu hun vraag het beste beantwoord kan worden. Spraakgestuurde routeringsapplicaties vormen wat dat betreft een veel klantvriendelijker alternatief. Bij spraakgestuurde applicaties hoeven klanten niet langer een keuzemenu te doorlopen; ze moeten enkel nog antwoord geven op de open beginvraag:"Hoe kan ik u van dienst zijn?". Spraakgestuurde routeringsapplicaties herkennen vervolgens de ingesproken zin en beslissen op basis van deze gegevens automatisch bij welke dienst of medewerker de klant het best kan worden verder geholpen.

Vandaag presenteren we verschillende aspecten die te maken hebben met de bouw van spraakgestuurde routeringsapplicaties. We zullen spreken over dialoogdesign, de open spraakherkenning (OSR) en de training en tuning van de semantische component die herkende zinnen classificeert om zo de meest geschikte dienst of medewerker te vinden.

}, author = {Diana Binnenpoorte and Christophe Van Bael and Johan de Veth} } @article {347, title = {Intonational realisation of topic and focus in child Dutch}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Languages express the topic-focus distinction in different ways (e.g. word order, particles, intonation). In this study we focus on intonation and in particular look at type of pitch accent and phrasing. There has been relatively little discussion on the use of intonation to express the topic-focus distinction in child language. Prior work is mostly concerned with the use of accentuation in expressing contrast. In this study, we examined how Dutch children use pitch accent types (including deaccentuation) and phrasing to mark topic and focus in different sentence positions and how they differ from adults. The topic and focus under investigation were non-contrastive and realised as full NPs (e.g. what did the boy draw? [The boy]topic drew [a castle]focus).

A picture-matching game was used to elicit topic-focus structures as answers to WH-questions. Two variables were controlled for in the answer sentences: PRAGMATIC CONDITION (topic, focus), SENTENCE POSITION (initial, final). Data were collected from monolingual Dutch children (aged 4-5 years, 7-8 years and 10-11 years) as well as adults. The intonation patterns were transcribed following ToDI notation.

Our analysis has revealed five major findings:

  1. Children of all age groups and adults employ a similar set of pitch accent types. These accent types (e.g. L*H, H*L, H*, !H*L) form the core of the inventory of pitch accents in Dutch. This finding thus shows that children as young as 4 have adult-like inventory of accent types.
  2. Like adults, children of all age groups deaccent topic more frequently than focus independent of sentence position. This result indicates children{\textquoteright}s early sensitivity to the accentuation-focus and deaccentuation-topic associations, as suggested in prior work.
  3. Children acquire H*L as the typical {\textquoteleft}focus accent{\textquoteright} at the age of 7 or 8. 4- to 5-year-olds exhibit a weak preference for H*L over other accent types in sentence-initial position and no preference for H*L in sentence-final position. Possibly, frequent use of H*L in sentence-initial topic in adult Dutch has made it difficult for young children to associate H*L primarily with focus.
  4. Children also acquire deaccentuation as the typical {\textquoteleft}topic intonation{\textquoteright} at the age of 7 or 8. 4- to 5- year-olds realise topic similarly frequently with deaccentuation, L*H and H*L in sentence-final position.
  5. Only 4- to 5-year-olds appear to use phrasing to realise topic, which forms its own intonational phrase (IP). Older children and adults utter the topic-focus structure mostly as one IP.
}, author = {Aoju Chen} } @article {170, title = {It{\textquoteright}s all in your head - How to get abstract representations in there}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

How do we get the phonological representation of a word into our heads from the speech signal? If we assume that the mental lexicon contains something like underlying representations of words, we have to account for how children acquire them in the course of language learning. For instance, how can children learn that the word for {\textquoteright}rat{\textquoteright} in Dutch, pronounced [rat], ends in a final voiceless stop, while the word for {\textquoteright}wheel{\textquoteright}, also pronounced [rat], actually ends in a final voiced stop, as the plural form [radÉ™] shows? In this talk, it will be demonstrated how computer-simulated learners can acquire both the phonological grammar causing the final devoicing effect plus the correct underlying forms from the phonetic forms and their meanings (e.g. from pairs such as [rat] - {\textquoteright}rat{\textquoteright} or [radÉ™] - {\textquoteright}wheels{\textquoteright}) by combining a parallel learning procedure of the different levels of representation with subsequent serial production of the words.

}, author = {Diana Apoussidou} } @article {169, title = {Lexical-stress information rapidly modulates spoken-word recognition}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

The time-course of the effect of suprasegmental stress information on word recognition was investigated by tracking Dutch listeners{\textquoteright} looks to arrays of four printed words on a computer screen as they listened to spoken sentences. Target trials included word pairs that did not differ segmentally in their first two syllables but differed in their stress placement (e.g., {\textquoteright}BArometer{\textquoteright} and {\textquoteright}baroNES{\textquoteright}; capitals marking stressed syllables). The listeners{\textquoteright} eye-movements showed that they used stress information to disambiguate rapidly between word candidates. For example, when hearing {\textquoteright}baroNES{\textquoteright}, participants looked more at {\textquoteright}baroNES{\textquoteright} than at its competitor {\textquoteright}BArometer{\textquoteright} even before segmental information could disambiguate the words. Furthermore, there was an asymmetry in the amount of competition. Words with stress on the first syllable provided stronger competition than words with non-initial stress. Lexical stress information thus affects the degree to which words compete, and it is used immediately to modulate the recognition process.

}, author = {Eva Reinisch and Alexandra Jesse and James M. McQueen} } @article {347, title = {Music and lyrics: a comparative study of the tone-melody correspondence Thai and Cantonese popular songs}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Despite the close resemblance of language and music in terms of their acoustic nature, the relationship between lexical tone and melody in Thai music has received little attention. This study aims to address the issue whether Thai popular songs demonstrate close correspondence between linguistic tone and musical melody. A comparative approach will be adopted based on the findings of a previous study on the tone-tune interface in Cantonese popular songs (Ho 2006).

The Thai language possesses a rich tonal inventory which consists of five contrastive tones {\textendash} high, mid, low, falling and rising. One may wonder if the lexical tones and the melody of a song need to match in order that the comprehensibility of the lyrics to be preserved. According to Ho (1998), an almost perfect tone-melody mapping was found in a traditional Thai song composed in the 60s. Not only global pitch movement of word phrases or stanzas but also localized tone contour of individual syllables is fully represented by the melody. Nonetheless, tone-melody mismatch appears to be more tolerated in recent works of Thai pop music. Saurman (1999) suggested that the degree of correspondence is related to the genres of music and the year of production {\textendash} a higher degree of tone-melody correspondence is found in classical and traditional songs, whereas contemporary pop songs especially those that are reinterpretation of western music seem to abide tone-tune divergence. In Cantonese popular songs, however, tone-tune mismatches are extremely rare regardless of their origin or the year of composition. Strict matching between musical pitch transition and tonal target transition is observed in all the Cantonese pop songs analyzed. With data from 20 Thai songs composed in the past few decades to present, this study attempts to reveal and account for the structural differences, if any, between the tone-tune correspondence of Thai songs and that of Cantopop.

}, author = {Vincie W.S. Ho} } @article {166, title = {Prominentie van onbeklemtoonde lettergrepen in Noord-Russische dialecten}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In Noord-Russische dialecten wordt de eerste lettergreep van prosodische woorden vaak zo prominent uitgesproken dat het moeilijk is om te horen waar de klemtoon ligt. De prominentie lijkt vooral veroorzaakt te worden door de toonhoogtebeweging, maar mogelijk spelen relatieve lengte en luidheid toch een grotere rol

Dit verschijnsel is mogelijk een gevolg van taalcontact met de omringende Fins-Oegrische talen met vaste klemtoon op de eerste lettergreep, zoals Samisch en Karelisch. In tegenstelling tot deze talen hebben de Noord-Russische dialecten geen obligatorisch beginaccent, maar wordt het accent alleen gesignaleerd bij een specifieke prosodische structuur van de uiting, wat laat zien dat de klemtoon in de betreffende woorden niet verschoven is naar de eerste lettergreep.

Frequente nadruk van de eerste lettergreep komt ook voor in het Russisch van de Samen en Komi uit hetzelfde gebied, maar deze lijkt een lichtelijk andere vorm te hebben.

}, author = {Margje Post} } @article {347, title = {Prosodic information in audiovisual spoken-word recognition}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Prosodic information influences the spoken-word recognition process. For example, auditory lexical stress information contributes to the activation of word candidates during spoken-word recognition (Cooper, Cutler, \& Wales, 2002; van Donselaar, Koster, Cutler, 2005; Soto-Faraco, Sebasti{\'a}n-Gall{\'e}s, \& Cutler, 2001). However, we typically do not only hear but also see speakers in conversations. Visual speech (i.e., information from seeing the face of a speaker) is known to contribute to the robust recognition of speech segments (e.g., for an overview, see Massaro and Jesse, in press). Segments are better recognized when presented as audiovisual than as auditory-only speech. But little is known about visual speech{\textquoteright}s ability to provide prosodic information. The project reported here will address whether visual speech informs about lexical stress and whether this information can alter lexical competition during the audiovisual spoken-word recognition process.

Dutch word pairs that overlap in their first two syllables segmentally but differ in lexical stress were selected (e.g., OCtopus vs. okTOber; capital letters marking primary stress). In an audiovisual speech version of a cross-modal repetition priming task, the first two syllables of these pairs were presented sentence-finally either as auditory-only, visual-only, or audiovisual speech (e.g., {\textquoteleft}The password was OCto-{\textquoteright} ). On these critical trials, these primes were followed by printed presentations of either matching ({\textquoteleft}octopus{\textquoteright}) or stress-mismatching ({\textquoteleft}oktober{\textquoteright}) target words. Filler trials included nonword targets. Response times needed to indicate whether the printed items were words or nonwords were analyzed. Replicating previous results for auditory-only conditions (e.g., van Donselaar et al., 2005), matching primes should speed up and mismatching primes slow down correct target recognition compared to when unrelated primes precede target presentations (e.g., The password was machi-{\textquoteleft}, where {\textquoteleft}machi-{\textquoteright} was taken from {\textquoteleft}machine{\textquoteright}). If visual speech also conveys lexical stress information and this information influences indeed lexical activation, then for audiovisual primes, target response times should be similarly modulated by overlap in lexical stress. Results are discussed within the framework of current models of auditory and audiovisual spoken-word recognition.

}, author = {Alexandra Jesse} } @article {347, title = {Prosodic marking of information status in L1 and L2. A comparative study of Dutch and French}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

In recent years quite a lot of attention has been paid to the suprasegmental features of speech, i.e. stress, accent, intonation, tone, rhythm, and speech pauses (Fox 2000). By contrast, the study of prosodic systems suffers from a considerable under-representation in the field of second language acquisition research. Indeed, most work devoted to L2 pronunciation has hitherto focussed on segmental issues (Chun 2002, Leather \& James 1991, Rasier 2006).

In the first part of this talk, I discuss some recent research on interlanguage prosody. Then, I will set out to investigate L1/L2 speakers{\textquoteright} use of prosody to signal information status in Dutch and French. The data consist in the L1 speech of 20 native speakers of Dutch and 20 native speakers of French on the one hand and in the L2 speech of 20 advanced French-speaking learners of Dutch and 20 advanced Dutch-speaking learners of French on the other (Rasier 2006). The corpus was gathered by means of an experimental accentuation test consisting in a picture description game in which the information value of target words was kept under control (see also Barlow 1998, Swerts et.al. 2002. The results show a strong trans-fer effect in the L2 learners{\textquoteright} use of prosody (accentuation, deaccentuation) in order to indicate information status. It is shown that the differences between the native and non-native speakers of Dutch and French regarding the prosodic marking of information status can be explained in terms of the markedness relations (in the sense of Eckmann 1988) between Dutch and French.

}, author = {Laurent Rasier} } @article {347, title = {Prosody - a missing link between phonetic detail and phonemic categories?}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

The prosodic structure of an utterance influences the fine-grained phonetic details of spoken word forms. Speech sounds are articulated more strongly in prosodically prominent positions, e.g., at the onsets of higher prosodic domains.

Importantly, this prosodic strengthening involves phonetic characterisitcs of the speech signal which also cue phonological distinctions. While articulatory strengthening suggests that, e.g., a prosodically strong /b/ would become more similar to a [p] (what I will call the {\textquoteleft}Fortition Account{\textquoteright}), it has also been hypothesized that prosodic strengthening enhances language-specific distinctive features, which would make a prosodically strong /b/ less [p]-like. We investigated how domain-initial strengthening affects the acoustic cuees to phonemic contrasts in German obstruents.

Experiment 1 focused on the plosives /b, p, d, t, g, k/, which form pairs of phonemes differentiated by the fortis-lenis contrast. Important acoustic cues to this contrast are closure duration, glottal vibration during closure, voice onset time, and intensitiy of the release noise. Closure durations were longer At higher prosodic boundaries, closure durations were longer, and in lenis plosives, a smaller proportion of the closure was produced with glottal vibration. Voice onset time in lenis plosives was not affected by prosody. In contrast, VOT decreased at higher boundaries for the fortis plosives, as did the maximal intensity of the release. These results suggest that the effects of prosody on different phonetic cues can go into opposite directions, but are overall constrained by the need to maintain paradigmatic phonemic contrasts.

In Experiment 2, we examined how prosody constrains a sandhi process, the progressive assimilatory devoicing of the word-initial lenis fricatives /v, z/\  folllowing /t/. Reduction in glottal vibration makes lenis fricatives more fortis-like (/f, s/). This devoicing was especially strong across small prosodic boundaries. However, prosodic structure affected the fricative duration, another cue to the fortis-lenis distinction, in the opposite direction. Duration was shorter at smaller boundaries, just as the closure duration of the plosives. Hence, at smaller prosodic boundaries, fricatives were more devoiced (more fortis-like), but also shorter (more lenis-like).

In conclusion, our results show that neither the Fortition Account nor the Feature Enhancement explanation are fully supported by the syntagmatic effects of prosody on individual cues. At the phonemic level, however, the paradigmatic fortis - lenis contrast remains distinctive in all prosodic contexts, irrespective of prosodic strengthening and assimilation.

}, author = {Claudia Kuzla} } @article {175, title = {SpeakGoodChinese - De tonen van het Mandarijnchinees leren spreken}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Nederlandse studenten, en vele anderen, hebben grote moeite om de tonen van het Mandarijnchinees te leren verstaan en spreken. In de praktijk kunnen beginnende studenten niet zelfstandig oefenen wat de vooruitgang ernstig vertraagt. In een samenwerkingsproject tussen de Hogescholen van Rotterdam en Amsterdam, Fontys en de universiteiten van Amsterdam en Twente is op basis van PRAAT een applicatie ontwikkeld, SpeakGoodChinese (), die de uitspraak van de tonen herkent waarmee studenten individueel kunnen oefenen. De student spreekt een in het pinyin gespeld woord uit. Daarna geeft de applicatie feed-back over de uitspraak van de tonen. SpeakGoodChinese kan ook synthetische referentietonen genereren vanuit de pinyin notatie.

Op de spraak van referentiesprekers maakte de SpeakGoodChinese herkenner 6\% fouten op voorgelezen woorden en minder dan 15\% op spraak verzameld met een functionele testvariant met vrije woordkeuze (vals negatief). Op nagesproken, geschaduwde, goede en foute tonen van 8 sprekers, zowel goede als slechte, maakte de herkenner minder dan 15\% fouten in beide richtingen, vals positief en vals negatief. De volledige applicatie is beschikbaar voor MS Windows XP en Linux onder de GNU GPL-licentie.

}, author = {David Weenink and Rob van Son} } @article {168, title = {Van arm tot zwerven- Sjwa-insertie in het Standaardnederlands van Vlamingen en Nederlanders}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In deze bijdrage bestuderen we sjwa-insertie in het spontaan gesproken Standaardnederlands van 80 Vlaamse en 80 Nederlandse leraren Nederlands. Bij de samenstelling van de steekproef werd rekening gehouden met de variabelen leeftijd, sekse en regio. Er wordt gefocust op woorden van het type arm en zwerven, d.w.z. woorden waarin de (enige) volle klinker gevolgd wordt door een consonantencluster met /r/ als eerste element en een niet-homorganische medeklinker als tweede element. Voor elk woord is nagegaan of in het consonantencluster een sjwa werd ingelast, bv. arm \> arrem, zwerven \> zwerreven. Sjwa-insertie bleek vaker voor te komen in Vlaanderen dan in Nederland. Bij de generatie geboren voor 1955 is het verschijnsel iets prominenter aanwezig dan bij de generatie geboren na 1960, zeker in Nederland. Ten slotte bleken er ook opvallende verschillen te bestaan tussen de respectieve regio{\textquoteright}s. De tendens om sjwa{\textquoteright}s in te voegen is het sterkst in de regio Antwerpen/Vlaams-Brabant.

}, author = {Hanne Kloots} } @article {167, title = {Waargenomen spreektempo en articulatorische inspanning}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Oordelen van luisteraars over spreektempo zijn niet alleen gebaseerd op de gehoorde spraakklanken, maar ook op het aantal bedoelde (en wellicht onhoorbare) spraakklanken. Dat roept de vraag op, of het subjectieve spreektempo mede be{\"\i}nvloed wordt door de (door luisteraars geschatte) articulatorische inspanning die nodig is om de spraak te produceren. De klankreeks "tisitisiti" gesproken met 5 syll/s zou dan beoordeeld worden als trager dan de klankreeks "sokesokeso" gesproken met hetzelfde tempo, vanwege de geringere articulatorische inspanning voor de eerste klankreeks. Deze hypothese is onderzocht in een "magnitude estimation" experiment, met klankreeksen die relatief weinig of veel articulatorische inspanning vereisen, in tempi tussen 3.0 en 4.5 syll/s.

De voorlopige resultaten bevestigen bovengenoemde hypothese, althans voor het snelste tempo. Luisteraars compenseren blijkbaar voor de articulatorische inspanning (vergelijkbaar met compensatie voor coarticulatie), indien het gehoorde spreektempo mogelijk begrensd is door articulatorische beperkingen. Deze resultaten bevestigen het algemene idee dat spraakperceptie mede wordt be{\"\i}nvloed door impliciete kennis die luisteraars hebben over spraakproductie.

}, author = {Hugo Quen{\'e}} } @article {347, title = {The importance of prosody for TRP projection}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

In three different Reaction Times (RT) experiments, the effect of various prosodic features - like end tone, position of prominent words and utterance length - on the projection of potential turn changes, also known as Turn Relevance Places (TRPs) was investigated. Subjects were asked to react with minimal responses to prerecorded dialogs and impoverished versions of these dialogs.

The first two experiments - with both full and impoverished versions of the dialogs, containing only intonation and pause information (hummed stimuli), or no periodic component at all (whispered stimuli) - already showed that end tone information can be used by listeners to predict upcoming utterance ends, although in natural speech the pitch signal itself might be redundant for predicting TRPs.

It also seemed that the presence of non prominent words right before an utterance end reduced the delays of both elicited and natural responses. This would suggest that the presence of a prominent, informative, word starts the projection of a possible upcoming TRP, while the availability of non prominent, predictable, speech then allows listeners to improve their predictions of the exact timing of the TRP.

However, in a third experiment, where at random, of each utterance, either one of the last four words was replaced by white noise (masked condition), or no word was replaced (non masked condition), the masking of prominent words did not affect the response times of our subjects. Only when it was the very last word of the utterance that was masked, the reaction time was delayed. It seems that effect of prominent word position that was found earlier, is in fact an effect of utterance length.

Our results suggest that predicting the relative position of the last word before the TRP is robust enough to be unaffected by missing either intonation, or individual words. The strong facilitating effect of utterance length on RTs also points to the use of global syntactic and discourse structure in predicting the relative position of the last word.

}, author = {Wieneke Wesseling} } @article {347, title = {The prosodic marking of the contrast between restrictive and appositive clause in Dutch}, year = {2007}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

It is well known that there are prosodic differences between restrictive versus appositive relative clauses in English. In a current project we are in the process of establishing the phonetics of the prosodic marking of this contrast in Dutch, in both speech production and perception. In my talk today I will report results of a pilot experiment with a speech-technology orientation. We ask to what extent Dutch listeners are sensitive to the prosodic marking of the difference between the two clause types, and by implication, if the quality of a text-to-speech system can be improved if the contrast is properly modelled in the prosodic component of the TTS.

We resynthesized Dutch sentences whose lexico-syntactic properties are compatible with either a restrictive or an appositive interpretation of a relative clause (but never both). We generated multiple versions of each sentence by systematically varying (i) presence versus absence of domain-final lengthening before the onset of the relative clause (ii) presence versus absence of a physical silence at the onset of the relative clause and (iii) the melodic configuration at the boundary. Four different melodies were used, which were hypothesized to mark the absence or presence of a prosodic boundary with different degrees of strength.

Listeners were ask to judge for each stimulus on a scale from 0 to 10 how well the speaker read the stimulus, where {\textquoteleft}0{\textquoteright} stood for {\textquoteleft}very poorly/inappropriately read{\textquoteright} and 10 represented {\textquoteleft}read perfectly{\textquoteright}).

Our results indicate that domain-final lengthening and the presence of a physical pause at the beginning of the relative clause are dispreferred for the restrictive type. Melody seems to contribute very little to the contrast.

}, author = {Vincent van Heuven} }