@article {368, title = {Audiovisual cues to uncertainty}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Tilburg, The Netherlands}, abstract = {

Uncertainty is an inherent element of human-machine communication. Uncertainty is often not made explicit in the system{\textquoteright}s output, nor have there been many efforts to detect uncertainty in users{\textquoteright} reactions. Our work concerned with the expression of (degree of) uncertainty in spoken interactions. It focuses on the production and perception of auditory and visual cues, in isolation and in combination. The ultimate goal is to implement possible audiovisual cues to uncertainty in a synthetic talking head of an embodied conversational agent (ECA). We conjecture that a user{\textquoteright}s acceptance of incorrect system output is higher if the system made it clear in its self- presentation that it is not sure about the answer. Our approach builds on previous studies on the so-called Feeling-of-Knowing (FOK) (e.g. Smith and Clark, 1993), be it that we also include possible visual cues to FOK. Following earlier procedures, our study A consists of three parts: first, in an individually performed test, subjects are instructed to answer 40 factual questions (e.g. what is the capital of Switzerland?, who wrote Hamlet?); questions are posed by the experimentor whom the subjects cannot see, and the responses by the subject are videotaped (front view of head). After this test, the same sequence of questions is again presented to them, but now they have to express on a 7-point scale how sure they are that they would recognize the correct answer if they would have to find it in a multiple-choice test. The final test consists of this actual multiple-choice test. All utterances from the first test of Study A (800 in total) were transcribed orthographically and manually labelled regarding a number of auditive and visual features by four independent transcribers on the basis of an explicit labelling protocol, which included various double-checks. On average, subjects knew the answer to 30 of the 40 questions. When they did not know or could not remember the answer, they sometimes made a guess or gave a non- answer. It appears that their FOK scores not only correlate with their performance in the third multiple-choice test, but also with particular features of the utterances of the first test: lower scores, in line with previous results, correlate with long delay, the occurrence of filled pauses and question intonation. In addition, it appears that speakers tend to use more words, when they have a lower FOK. Regarding the visual cues, low FOK is reflected in averted gaze, more head movements, eyebrow frowning, and overall more body movement. Also, a puzzling look appears to correlate with low FOK, whereas a self-congratulatory expression is more typical for high FOK answers. The goal of our Study B is to explore whether observers of the speakers{\textquoteright} answers of Study A are able to guess these speakers{\textquoteright} FOK scores. In particular, we are interested in whether a bimodal presentation of stimuli leads to better FOK predictions than the unimodal components in isolation. To test this, we are currently preparing a perception test in which a subset of the utterances of Study A will be presented to subjects. These are instructed to guess what the speaker{\textquoteright}s FOK was when s/he gave an answer (cfr. Brennan and Williams, 1995). Stimuli will be presented in three conditions: image only, sound only, both image and sound. From the original 800 responses, we select 60 utterances, with an equal amount of answers and non- answers, and an even distribution of high and low FOK scores. While we expect that we get the best performance for bimodal stimuli, it remains an interesting empirical question whether the auditory or the visual features from the unimodal stimuli will turn out to be more informative for FOK predictions. The experiment is currently taking place. Results of this additional test will also be discussed in my talk.

}, author = {Marc Swerts} } @article {238, title = {Automatische fonetische transcripties: Wat is al mogelijk?}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Fonetische transcripties zijn nodig voor vele applicaties. Het is bekend dat manuele fonetische transcripties nadelen hebben, onder andere omdat het maken ervan tijdrovend en duur is. Een mogelijk alternatief zijn automatische fonetische transcripties. Maar, in hoeverre is dat nu al mogelijk? Deze vraag krijgen we de laatste tijd steeds vaker te horen. In deze presentatie zal ik proberen een antwoord te geven op deze vraag door een overzicht te presenteren van onderzoek dat al uitgevoerd is en lopend onderzoek. het CGN aanwezig zijn: van voorgelezen spraak over spontane conversaties tot telefoonspraak.

}, author = {Helmer Strik} } @article {357, title = {Betrouwbaarheidsmaten voor automatische spraakherkenning}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Leiden, The Netherlands}, abstract = {

Automatische SpraakHerkenning (ASH) wordt in toenemende mate als een serieuze invoermodaliteit beschouwd door ontwerpers van interactieve dialoogsystemen. Bekende voorbeelden zijn het treinreis informatiesysteem OVIS en diverse opvolgers daarvan. In Nijmegen is de laatste tien jaar stevig aan de weg getimmerd om de accuraatheid van de technologie aan te scherpen, o.a. met uitspraakvariatie modellering en vergroting van robuustheid tegen allerlei vormen van achtergrondlawaai. Desondanks komen de dialoogsystemen bij gebruikers nog steeds over als frustrerende en koppige machines die zich onbewust tonen van hun eigen feilbaarheid. En dat is terecht: spraakherkenners maken vaak fouten en dialoogmanagement systemen zouden erop toegerust moeten zijn dat {\'e}{\'e}n van hun componenten iets minder betrouwbaar presteert dan de volledige exactheid die we van computers gewend zijn.

De voor de buitenwereld soms onwaarschijnlijke fouten hebben een gemene deler in een fundamenteel ontwerpprincipe; alle state-of-the-art ASH systemen werken met statistische patroonmodellering en Bayes{\textquoteright} Maximum Likehood principe. Dit zegt zoveel dat de woordreeks die binnen het taakdomein met de grootste kans de akoestische opname gegenereerd zou hebben, wordt gekozen als herkenresultaat. Uit dit principe volgt direct dat een spraakherkenner altijd blij met een oplossing te voorschijn komt, dus ook wanneer je in het Chinees tegen OVIS zou praten{\textellipsis}

In deze lezing behandel ik een aantal betrouwbaarheidsmaten die een spraakherkenner automatisch kan uitrekenen en toevoegen aan het herkenresultaat. De maten drukken in kanstermen uit in hoeverre de dialoogmanager staat kan maken op de oplossing. Bijgevolg wordt het mogelijk dat OVIS iets minder vaak strandgasten naar Santpoort stuurt, maar in plaats daarvan zal kunnen opteren voor de vraag: {\textquotedblleft}Pardon, ik weet niet zeker of ik u goed verstaan heb; zei u nou Santpoort of Zandvoort?{\textquotedblright}

}, author = {Gies Bouwman} } @article {229, title = {De Gooise r: chique maar toch irritant?}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

De Gooise r - dat wil zeggen de approximantische realisatie van de /r/ in postvocale positie - lijkt zich in een rap tempo in het Nederlands te verspreiden. In Haarlem is hij onder kinderen nu de enige postvocale realisatie van de /r/, maar ook in Nijmegen heeft de helft van de kinderen hem al. Ook in de media tref je hem veelvuldig aan: tweederde van de televisiepresentatoren gebruikt hem op z{\textquoteright}n minst af en toe. Vindt men de Gooise r dan zo veel aantrekkelijker dan de tongpunt-r en de huig-r? En wat straalt de Gooise r dan uit, met wat voor persoonlijkheid worden de verschillende varianten geassocieerd? Wat weten mensen van het voorkomen van verschillende r-varianten in Nederland? Deze vragen stonden centraal in een evaluatie-onderzoek dat ik heb uitgevoerd in vier regio{\textquoteright}s: (de gebieden rondom) Hilversum, Nijmegen, Geleen en Leeuwarden. Het aantal luisteraars per plaats lag tussen de 30 en 40 personen, verdeeld over mannen en vrouwen en twee leeftijden. Er werd gebruik gemaakt van de matched guise techniek, waarbij dezelfde tekst door dezelfde spreker met verschillende combinaties van r-en werd ingesproken. Ik presenteer in mijn lezing de resultaten.

}, author = {Ren{\'e}e van Bezooijen} } @article {237, title = {De automatische generatie van foneemtranscripties en segmentaties voor het Nederlands}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In deze presentatie beschrijven we de automatische generatie van foneemtranscripties en de bijhorende foneem- en woordsegmentaties zoals die gemaakt worden voor het Vlaamse deel van het Corpus Gesproken Nederlands. Eerst beschrijven we de automatische generatie van een netwerk van alternatieve foneemtranscripties op basis van de orthografie. Uit dit netwerk selecteert de automatische spraakherkenner het akoestisch best passende pad. Vervolgens behandelen we de gebruikte algoritmes voor het maken van woord- en foneemsegmentaties. We besluiten met een gedetailleerde analyse van de verschillen tussen enerzijds de manueel geproduceerde foneemtranscripties en woordoplijningen en anderzijds de resultaten van het automatische proces. Deze evaluatie gebeurt op de uiteenlopende componenten die binnen het CGN aanwezig zijn: van voorgelezen spraak over spontane conversaties tot telefoonspraak.

}, author = {Kris Demuynck and Tom Laureys and Dirk Van Compernolle and Patrick Wambacq} } @article {361, title = {De invloed van zinscontext op gesproken taalverwerking: een ERP-studie}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Leiden, The Netherlands}, abstract = {

In gesproken taal worden woorden meestal verwerkt in de context van andere woorden. Het onderzoek voor mijn proefschrift was erop gericht om met behulp van hersenpotentialen (ERPs) meer inzicht te krijgen in gesproken-woordverwerking en de invloed van zinscontextuele informatie hierop. Door doelwoorden in semantisch sturende zinnen te manipuleren in semantische, dan wel syntactische zin en de consequenties hiervan te observeren in het electrofysiologische signaal (o.a. het zichtbaar worden van ERP-componenten zoals de N400, N200, LAN en P600), werden de volgende drie vraagstellingen onderzocht. I Op welk moment wordt zinscontextuele informatie gebruikt in gesproken-woordverwerking? Is dit voor, tijdens of na lexicale selectie van het gesproken woord? II Wat is de temporele relatie tussen lexicale selectie en integratie van de betekenis van een gesproken woord in een hoger-level-representatie van de voorafgaande zin? Volgen deze processen elkaar op of zit er een temporele overlap tussen? III Wat is het tijdsverloop van het gebruik van verschillende soorten zinscontextuele informatie, zoals semantische en syntactische informatie? Volgt de informatieverwerking de incrementele wijze waarop verschillende soorten informatie op verschillende momenten in het spraaksignaal beschikbaar kunnen komen, of is er specifieke syntactische informatie over de woordcategorie nodig voordat semantisch integratie plaats kan vinden?

Uit de resultaten van deze studie blijkt o.a. dat zinscontext al op ongeveer 200 ms na begin van het doelwoord een invloed uitoefent op gesproken-woordverwerking. Daarnaast blijken pogingen tot semantische integratie al plaats te vinden voordat een gesproken woord geselecteerd kan worden op basis van het akoestische signaal. Tenslotte blijkt kennis over de syntactische categorie van een woord niet nodig te zijn voordat semantische integratie plaats kan vinden. De resultaten uit mijn onderzoek kunnen het best verklaard worden door een {\textquoteleft}cascaded{\textquoteright} woordverwerkingsmodel dat uitgaat van een optimaal gebruik van contextuele informatie tijdens gesproken-woordverwerking na bottom-up activatie van een aantal lexicale items op basis van een initi{\"e}le fonologische analyse van het spraaksignaal (met o.a. parallelle verwerking van semantische en syntactische informatie en semantische integratie van gelimiteerd aantal items dat nog overeenkomt met het akoestische signaal).

}, author = {Dannie van den Brink} } @article {225, title = {De perceptieve ontwikkeling van een Brits-Engels foneemcontrast bij volwassen Nederlanders}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Mijn promotieonderzoek richt zich op de vraag hoe de perceptie van een nieuw foneemcontrast zich ontwikkelt bij verschillende leeftijdsgroepen, nl. volwassenen en kinderen in de basisschoolleeftijd. We gaan hierbij uit van twee hypotheses. De eerste hypothese, Acquired Distinctiveness, stelt dat luisteraars verschillen binnen of tussen nieuwe categorie{\"e}n aanvankelijk slecht horen. Door training leert de luisteraar de verschillen tussen klanken die verschillend worden gecategoriseerd. De tweede hypothese, Acquired Similarity, stelt dat de luisteraar verschillen binnen en tussen categorie{\"e}n voor het leren goed kan onderscheiden. Door training blijft enkel het verschil tussen klanken die verschillend worden gecategoriseerd overeind.

Het experiment, waarvan ik de opzet en de voorlopige resultaten zal bespreken, volgt het leren van het Brits-Engelse contrast, /ʃ-s/, door volwassen Nederlanders. In een pretest-posttest design wordt de foneemontwikkeling als gevolg van training bekeken. De pre- en posttest bevatten spraak van {\'e}{\'e}n spreker. Spraak van vijf andere sprekers vormt het trainingsmateriaal. Deze variatie dwingt de luisteraar te abstraheren over sprekerverschillen en robuuste categorie{\"e}n te vormen.

}, author = {Willemijn Heeren} } @article {358, title = {Defining retroflexes: an articulatory class and its phonological representation}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Leiden, The Netherlands}, abstract = {

The present study illustrates the insufficiency of traditional definitions of retroflexes as segments with a bent-backwards tongue tip. Instead, four articulatory characteristics are proposed, namely apicality, posteriority, a sublingual cavity, and retraction of the tongue back, the latter being highly controversial. Furthermore, retroflexes are shown to be perceptually characterized by a low third formant, and this perceptual criterion is argued to be the basis for the phonological representation of the retroflex class.

}, author = {Silke Hamann} } @article {373, title = {Gemaskeerde Cross-Modale Priming: Evidentie voor een functionele verbinding tussen Orthografie en Fonologie.}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Met dit onderzoek wilden we ingaan op de groeiende overtuiging dat orthografische en fonologische taalverwerking onafscheidelijke mentale processen vormen. In een reeks lexicale decisie experimenten onderzochten we daartoe gemaskeerde priming met identieke en pseudo-homofone primes, en met zowel visuele als auditieve targets. Reactietijden voor visuele en auditieve woordtargets werden significant versneld wanneer de kort gepresenteerde prime (53ms), identiek was aan de target. Bovendien hield deze bevinding stand, zelfs wanneer die deelnemers werden verwijderd die ten minste {\'e}{\'e}n primewoord correct konden rapporteren in een primezichtbaarheidstest. Bij een gelijke aanbiedingsprocedure, vonden we geen significante priming met fonologische primes. Deze primes produceerden wel een robuuste facilitatie bij een langere primeduur (67ms). In een reeks vervolgexperimenten, werd het algemene resultatenpatroon gerepliceerd, maar nu met een strengere maat van primezichtbaarheid. We interpreteren deze resultaten als sterke evidentie voor een functionele verbinding tussen het orthografische en fonologische verwerkingssysteem.

}, author = {Kevin Diependaele} } @article {371, title = {Hebben dyslectische lezers een specifiek probleem met het lezen van pseudowoorden?}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

In de onderzoeksliteratuur wordt doorgaans als een vaststaand feit aangenomen dat dyslectici een specifiek probleem hebben met het lezen van pseudowoorden (het {\textquoteright}nonword reading deficit{\textquoteright}). Deze conclusie is gebaseerd op studies waarbij dyslectische lezers vergeleken worden op het lezen van pseudowoorden met jongere normale lezers van hetzelfde leesniveau (het {\textquoteright}reading level match design{\textquoteright}). Deze conclusie strookt tevens met bevindingen waaruit telkens blijkt dat de achterstand gemeten in "didactische leeftijd equivalent scores" (DLE{\textquoteright}s) bij dyslectici groter is in het lezen van pseudowoorden dan in het lezen van echte woorden. In deze bijdrage tonen we aan dat de beide methodes een adekwate vergelijking tussen dyslectici en normale lezers onmogelijk maken, en dat ze alternatieve interpretaties in termen van normale ontwikkelingseffecten niet kunnen uitsluiten.

}, author = {Wim van den Broeck} } @article {360, title = {Het belang van de onset-rime structuur in de ontwikkeling van fonologische gevoeligheid}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Leiden, The Netherlands}, abstract = {

Op dit moment bestaat er een algemene consensus dat de lingu{\"\i}stische eenheden onset (b.v., kl in klok) en rime (b.v., ok in klok) natuurlijke syllabeconstituenten zijn in de gesproken taal en dat ze erg saillant zijn in het klankbewustzijn van jonge kinderen. Ons recent onderzoek met Nederlandstalige kleuters en beginnende lezers stelt het belang van een vaste fonologische onset-rime structuur echter in vraag. In een segmentatietaak waarbij kinderen moesten benoemen welke klanken ze hoorden in CV- en VC-syllaben zoals /fo/ en /of/, presteerden ze veel beter met VCs dan met de omgekeerde CVs. Ze vonden het dus makkelijker een rime-eenheid op te breken (/o/-/f/) dan een CV te splitsen in een onset en een rime (/f/-/o/). Hetzelfde patroon werd gevonden in CVCs. Kinderen segmenteerden /fos/ vaker in /fo/-/s/ dan in /f/-/os/. Ondanks de consensus in de vakliteratuur, leverde deze studie dus geen evidentie op voor het belang van onset-rime eenheden in het expliciete klankbewustzijn (zie Geudens \& Sandra, 2003). In een geheugentaak waarbij kleuters en beginnende lezers reeksen syllaben moesten beluisteren en dan herhalen bleek bovendien dat rimes niet vaker werden behouden dan CVs. Bijvoorbeeld, bij het nazeggen van de pseudowoorden /top/ en /rel/ kwam de hercombinatiefout /tel/ niet vaker voor dan /tol/. Deze bevindingen riepen ook vragen op bij de rol van onset-rime constituenten in meer onbewuste, impliciete fonologische processen. Toch bleken de kinderen erg gevoelig voor {\textquotedblleft}rijm{\textquotedblright} wanneer ze moesten beslissen welke van twee woordparen het meest gelijk klonk (/sof/ en /sot/ of /sof/ en /tof/?). In een dergelijke taak verkozen ze rijmende paren met een gedeelde rime (/sof/-/tof/) boven niet-rijmende paren met een gedeelde CV (/sof/-/sot/) of een gedeeld onset-coda skelet (/sof/-/sef/).

Onze resultaten suggereren dat cohesieverschijnselen in auditieve taken geen vaste onset-rime structuur weerspiegelen en sterk fluctueren in functie van factoren zoals perceptie, articulatie, statische eigenschappen van de stimuli, ervaringen met taalspelletjes, instructie etc. In plaats van gebruik te maken van een vaste fonologische structuur, kunnen kinderen, afhankelijk van deze factoren, een andere voorkeur laten zien om bepaalde segmenten samen te houden. Gevoeligheid voor rijm hoeft niet te wijzen op een gevoeligheid voor onset-rime constituenten.

}, author = {Astrid Geudens and Dominiek Sandra} } @article {359, title = {Hoe effici{\"e}nt is spraak? Een onderzoek naar de verdeling van variatie en informatie in spraak}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Leiden, The Netherlands}, abstract = {

Spraak is een effici{\"e}nt communicatiemiddel. In het algemeen zal een spreker niet meer moeite doen dan zij/hij nodig acht om begrepen te worden. Een groot deel van de in de literatuur beschreven variatie in uitspraak binnen sprekers, m.n., de gevolgen van klemtoon, assimilatie, coarticulatie en reductie, binnen en tussen spreekstijlen kunnen ge{\"\i}nterpreteerd worden als pogingen om de communicatie zo effici{\"e}nt mogelijk te laten verlopen. Vragen naar de mate waarin sprekers in hun uitspraak anticiperen op de reactie van de toehoorders en het verband tussen variatie in de uitpraak van woorden en hun rol bij het begrijpen van de boodschap zijn van fundamenteel belang voor de fonetiek. Er is echter relatief weinig onderzoek naar gedaan waardoor een groot deel van de systematische variatie in de spraak niet goed verklaard kan worden. Dit project onderzocht op welke manier en in welke mate sprekers hun spraakproductie aanpassen in anticipatie op het {\textquotedblleft}begrip{\textquotedblright} van de luisteraars. De onderlinge (cor-)relaties tussen boodschap en spraakgeluid zijn onderzocht om te achterhalen hoe de verschillende factoren in de structuur van de boodschap gebruikt worden voor het effici{\"e}nter maken van de spraakcommunicatie. Het blijkt dat er inderdaad een correlatie gevonden wordt tussen the redundantie van een foneem en de mate van reductie. Deze correlatie wordt gevonden op elk nivo van de uiting. Verder is de variatie in redundantie (belang) van fonemen en hun akoestische reductie gekoppeld aan dezelfde fonetische factoren.\ 

}, author = {Rob van Son} } @article {239, title = {Hoe valideer ik een spraakdatabase?}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Valideren van spraakdatabases komt neer op het controleren van de kwaliteit van grote spraakbestanden aan de hand van een aantal criteria. Die criteria bestaan uit de specificaties van de database aangevuld met een aantal tolerantiemarges die aangeven hoever van het ideaal mag worden afgeweken.

SPEX heeft een langdurige ervaring met het valideren spraakdatabases. Sinds 1996 valideert SPEX wij de spraakdatabases die in vele vaak door de EC gesponsorde projecten, geproduceerd worden. Verder zijn wij het offici"ele validatiecentrum van ELRA (European Language Resources Association). In deze bijdrage ga ik in op de aspecten van een database die gevalideerd worden en de procedures die daarbij gehanteerd worden. Hierbij zal gekeken worden hoe validaties in het begin werden uitgevoerd en hoe procedures en controles zich in de loop der tijden hebben ontwikkeld tot de hedendaagse stand van zaken.

Het woordje {\textquoteright}ik{\textquoteright} in de titel heeft in eerste instantie betrekking op mijzelf, maar na afloop van de voordracht hoop ik dat ook de toehoorder geinteresseerd is geraakt in het onderwerp en er zijn/haar persoonlijke voordeel mee kan doen.

}, author = {Henk van den Heuvel} } @article {366, title = {Human Factors issues in multi-modal interaction in complex design tasks}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Tilburg, The Netherlands}, abstract = {

For human-computer interaction, the naturalness of the dialog is a paramount factor for the acceptance of dialog systems by a large public. It is generally believed that the use of multi-modal communication channels facilitates for natural interactions between a human subject and artificial collocutor. In the European-IST COMIC project (2002-2005, http://www.hcrc.ed.ac.uk/comic/), various scientific and pragmatic aspects of multi-modality are being studied through human factors research and the integration of research findings in a real-life interactive system. The two input modalities considered here are pen gestures (including pointing, handwriting, labeling and sketching) and (continuous) speech. The task of the system is to guide the unexperienced user through a wide range of design options in the highly complex professional domain of bathroom design. The University of Nijmegen is one of the COMIC-participants and focuses on the improvement of the pen and speech recognizers, the use of these recognizers in a real-time application, and the study of human-factors related to the multi-modal human-system interaction. In COMIC, human-factors experiments are carried out to obtain more insight in the complex behavior of humans in interactive design specification tasks. The task of the subjects was to specify shape, size and location of details in bathrooms by using pen input on a Wacom Cintiq 15X LCD tablet and speech through a close-talk microphone. The results of the experiments are presented in this talk. It is shown that there are behavioral differences between subjects, and that the subjects{\textquoteright} behavior is critically dependent on the exact task description. The experimental results yield more insight in the classes of speech dialog acts and pen dialog acts, and in the impact of mode combinations in interaction strategies. These experiments advance the knowledge of cognitive principles underlying the natural use of parallel modalities, and result in concrete guidelines for the design and the development of multi-modal dialog systems.

}, author = {Stephan Rossignol} } @article {230, title = {"Ik was toch wel blij dat ik van mijn hobby mijn beroep kon maken" - De uitspraak van het possessivum mijn in het Standaardnederlands}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In het kader van het VNC-project Variatie in de uitspraak van het Standaardnederlands werd een sociolingu{\"\i}stisch interview afgenomen van 80 Vlaamse en 80 Nederlandse leraren Nederlands. De steekproef was gestratificeerd naar regio (4 regio{\textquoteright}s in Vlaanderen, 4 in Nederland), sekse (evenveel mannen als vrouwen) en leeftijd (de helft van de sprekers is geboren voor 1955, de andere helft na 1960). De spontane spraak die in het kader van dit project verzameld werd, vormt momenteel de basis voor onderzoek naar reductieverschijnselen in de standaardtaal. In deze presentatie brengen we verslag uit van een studie naar de uitspraak van het possessivum mijn. De 160 gesprekken bevatten in totaal 1253 realisaties van mijn. De stimuli werden gescoord door drie beoordelaars via een internetapplicatie. In de literatuur worden doorgaans twee uitspraakvarianten onderscheiden: de {\textquoteright}volle{\textquoteright} vorm mijn en de {\textquoteright}doffe{\textquoteright} vorm m{\textquoteright}n. We gaan na of dit inderdaad de enige varianten zijn die in ons corpus voorkomen. Vervolgens onderzoeken we de invloed van de variabelen land, leeftijd en sekse, en besteden daarbij ook aandacht aan factoren als aanwezigheid van klemtoon, toepassing van taalnormen en regionale herkomst van de spreker.

}, author = {Hanne Kloots and Steven Gillis and Marc Swerts} } @article {362, title = {Luistervaardigheid in een tweede taal: verstaan of begrijpen?}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Leiden, The Netherlands}, abstract = {

Een van de voorwaarden om succesvol te kunnen luisteren in een tweede taal is het kunnen begrijpen wat er gezegd wordt. Om dit begrip te bereiken is het noodzakelijk dat de (meeste) woorden die gezegd worden correct worden herkend. In het talenonderwijs wordt met name aandacht besteed aan het begrijpen van de boodschap, terwijl aan het woordelijk verstaan niet al te veel aandacht geschonken wordt. Resultaten op het luisteronderdeel van examens als het Staatsexamen NT2 laten zien dat deze stiefmoederlijk behandeling van versta-vaardigheid niet terecht is. Veel studenten zakken voor het luisteronderdeel terwijl ze wel slagen voor de andere onderdelen. In het, inmiddels afgeronde, promotieonderzoek dat gepresenteerd zal worden, werd een luistertraining ontwikkeld die volledig gericht was op het (woordelijk) verstaan van de spraak zonder gericht aandacht te schenken aan het begrijpen ervan.

Het hoofdonderzoek dat besproken zal worden, bestudeerde het relatieve effect van twee verschillende methoden om luistervaardigheid te trainen in een tweede taal:

  1. focus op verstaan
  2. focus op begrijpen

Verder zal er ingegaan worden op twee pilotstudies die voorafgaand aan de hoofdonderzoek werden uitgevoerd.

}, author = {Petra Poelmans} } @article {367, title = {More about brows}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Tilburg, The Netherlands}, abstract = {

In this talk we present a series of experiments which try to assess the usefulness of eyebrow movements for the perception of focus in two languages, namely Dutch (a Germanic language) and Italian (a Romance language). The first group of experiments is based on an analysis-by-synthesis method, where claims from the literature are directly implemented in an existing talking head (i.e., a combination of speech with computer graphics). Three aspects are investigated in these experiments: (1) what are the preferences of Dutch/Italian subjects concerning the placement of eyebrow movements, (2) do eyebrow movements influence the perceived prominence of words and (3) to what extend are eyebrow movements functional for the way Dutch/Italian subjects process incoming utterances. The advantage of the analysis-by-synthesis method is that results can immediately be implemented in synthetic characters. Nevertheless, the approach is arguably incomplete. If we also want to make claims about human communication, the analysis-by-synthesis technique should be supplemented with data-oriented approaches. To make this point more concrete we present results of an ongoing study based on analysis-by-observation, in which subjects are asked to utter nonsense words (/mamama/ and /gagaga/) with the focus on one syllable. It turns out that some subjects indeed use eyebrow movements to signal prominence, although various other audio-visual cues are relevant as well.

}, author = {Emiel Krahmer} } @article {365, title = {Multimodale en perceptieve "user interfaces"}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Tilburg, The Netherlands}, abstract = {

Door ontwikkelingen op het gebied van computer- en taal- en spraaktechnologie is de toepasbaarheid van spraak in de interface aanzienlijk toegenomen. Tegelijkertijd leiden ontwikkelingen in de informatie- en communicatietechnologie (ICT) ertoe dat de computer (of afgeleiden daarvan) in alle facetten van het dagelijks leven doordringt. Op het gebied van de aansturing van de systemen door de gebruiker is er behoefte ontstaan aan meer natuurlijke vormen van interactie ("weg van de desktop"). De combinatie van spraak met andere interactietechnologieen speelt daarbij een prominente rol. In de presentatie zal ik ingaan op factoren die aan de orde zijn bij de toepassing van spraak in de interface. Een en ander zal concreet worden gemaakt aan de hand van voorbeelden uit de literatuur en uit eigen onderzoek in het kader van twee samenwerkingsprojecten met andere universiteiten: MATIS (Multimodal Access to Transaction and Information Services) en CRIMI (Creating Robustness in Multimodal Interaction).

}, author = {Jacques Terken} } @article {226, title = {Mutual intelligibility of Chinese, Dutch, and American speakers of English}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Very little is known about the loss of intelligibility that is incurred by L2 speakers when they communicate with native L1 listeners. Even less is known about the differences in intelligibility among L2 English speakers of diverse national back-grounds, such as Chinese-accented speakers of English versus Dutch-accented speakers. The first aim of our study is to test the hypotheses that (i) Dutch English is more intelligible to native listeners of English than Chinese English, and (ii) both foreign-accented varieties are less intelligible to L1 English listeners than native English. Hypothesis (i) follows from a contrastive analysis of the sound systems of the languages involved, showing that Dutch and English are much more similar in their sound structure than Chinese and English. Our third hypothesis relates to the relative intelligibility of the three types of English for non-native listeners. Two hypotheses are plausible here: (iii) L1 English is always more intelligible to listeners of any nationality, since it optimally conforms to the norm the foreign speaker/listeners were taught to adhere to, or (iv) Dutch English is more intelligible to Dutch listeners, and Chinese English to Chinese listeners, as these varieties embody precisely the interference phenomena that the L2 speakers are used to.

We recorded a male and a female speaker of (American) English, of Dutch English and of Chinese English. Speakers were young adults, studying at the university level with no specialisation in English. Five types of English materials were recorded for each speaker: (1) vowel test: a list of word containing the 20 vowels in identical /hVd/ contexts, (2) consonant test: a list of nonsense words /aCa/ containing 24 intervocalic single consonants, (3) cluster test: a list of 20 CC or CCC clusters in /aCC(C)a/ clusters, (4) SUS-test: 30 Semantically Unpredictable Sentences with high-frequency words occurring in syntactically correct but semantically nonsense sentences, and (5) SPIN test: 50 short sentences, with a contextually predictable or unpredictable target word in final position. The entire set of materials was then presented in perceptual identification and recognition tests three groups of listeners belonging to the same population as the speakers.

For each test, hypotheses (i), (ii) and (iv) but not (iii) were supported. In our talk we will present the confusion structure in the vowel, consonant, and cluster data, and show how intelligibility at the sentence level can be predicted through regression analysis from the phoneme-identification results.

}, author = {Wang Hongyan and Vincent van Heuven} } @article {231, title = {NeXTeNS: een nieuw open source tekst-naar-spraak systeem voor het Nederlands}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

NeXTeNS staat voor {\textquoteright}Nederlandse Extensie voor Tekst naar Spraak{\textquoteright}, en is een project dat tot doel heeft om een modern tekst-naar-spraak systeem te ontwikkelen voor onderwijs- en onderzoeksdoeleinden. Het systeem draait onder verschillende besturingssystemen (MS WIndows en Linux), de programmacode is vrij beschikbaar (open source), en het is gratis te verkrijgen en te gebruiken. Eerst beargumenteren we waarom er behoefte is zo{\textquoteright}n nieuw systeem. Vervolgens presenteren we in het kort de doelstellingen, de deelnemers, de ontwikkelingsstrategie (nl. zoveel mogelijk gebruik maken van bestaande voorzieningen en programma{\textquoteright}s), en de architectuur. In de rest van dit praatje zullen we de nadruk leggen op het praktische perspectief: wat kunnen gebruikers met NeXTeNS doen? Tevens zullen we de grafische gebruikersinterface bespreken. Ter afsluiting zullen we een aantal voorbeelden van synthetische spraak laten horen.

}, author = {Erwin Marsi and Joop Kerkhoff} } @article {232, title = {Nederlandse (LVCSR) spraakherkenning/Information Retrieval}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Aan de hand van twee demonstraties wil ik laten zien hoe Nederlandse spraakherkenning ingezet kan worden voor spraak-gebaseerde retrieval. De eerste demo laat zien hoe door middel van "alignment" optimaal gebruik kan worden gemaakt van al aanwezige, niet geheel overeenkomende transcripties van spraak (zoals notulen van vergaderingen) voor het zoeken in audio/multimedia bestanden. De tweede demo toont de op de Universiteit Twente voor het Nederlands ontwikkelde spraakherkenner in actie in het nieuws domein en geeft een idee van de huidige kwaliteit van de herkenning (met groot vocabulaire) en hoe de herkenningsresultaten kunnen worden gebruikt voor het verkrijgen van aan het audiofragment gerelateerde informatie (koppeling nieuwsuitzending aan krantenmateriaal).

}, author = {Roeland J. F. Ordelman} } @article {236, title = {Over het perceptieve belang van ritme en metrum}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

De seri{\"e}le volgorde van sterke en zwakke lettergrepen is van belang voor de spraakperceptie, althans in het Engels en het Nederlands. Een woord met beklemtoonde eerste lettergreep wordt sneller herkend dan een woord beginnend met een onbeklemtoonde lettergreep. Maar waardoor wordt dit effect nu eigenlijk veroorzaakt? Door de isochronie van beklemtoonde lettergrepen (ritme) in de hoorbare spraak? Of door de alternantie van sterke en zwakke lettergrepen (metrum)?

In een foneem-detectie-experiment heb ik deze ritmische en metrische factoren proberen te ontwarren. Luisteraars hoorden woordenlijstjes, waarin het doelwoord hetzij metrisch voorspelbaar was (zelfde patroon als voorgangers in lijstje), hetzij metrisch onvoorspelbaar. Bovendien was de {\textquoteleft}timing{\textquoteright} tussen woorden of ritmisch (isochronie van klemtonen), of a-ritmisch. De resulterende reactietijden laten duidelijk effect zien van ritme, maar niet van metrum. Dit resultaat suggereert dat de ritmische {\textquoteleft}timing{\textquoteright} van belang is voor de herkenning van gesproken woorden, en dat luisteraars deze ritmes gebruiken bij de herkenning van gesproken woorden.

}, author = {Hugo Quen{\'e}} } @article {224, title = {Pleidooi voor articulatorische of a-fonetiek}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

De\ a-fonetiek ging kopje onder na de eerste bloeiperiode {\textpm} 2500 jaar geleden. Na een tweede bloeiperiode ({\textpm} 1870-1945), dreigt ze opnieuw kopje onder te gaan. De Indiase benadering (articulatorische {\textquoteright}yoga{\textquoteright}, introspectie, auditieve observatie) strookt niet met westerse (empirische, instrumentele, visuele) voorkeuren, c.q. de\ a-fonetiek. Een opleiding tot\ a-foneticus schijnt niet langer te bestaan. Linguisten en fonetici beschouwen nu de\ a-fonetiek als marginaal of irrelevant.

Practisch argument voor a-fonetiek. De fantastische vooruitgang sinds 1870 in de beschrijving van alle vocalisatie stelt ons in staat de uitspraak van talen (Nederlands, Engels{\textellipsis}) nauwkeurig te beschrijven en/of te doceren aan allochthonen. Maar willen we dat wel?

Theoretisch argument. Taal is een netwerk van sociaal bepaalde vorm-betekenis eenheden (Saussure). In uw menselijk brein zitten die betekenissen en (fonologische) vormen als met elkaar verbonden neuro-cognitieve patronen, zintuigelijk -vooral auditief- geleerd. Om uw taaltekens weer sociaal te gebruiken moeten zij uw motoriek (vocalisatie, gebaren) activeren. Ergo: het verschijnsel taal behelst een vicieuze cirkel: fysiologie(hersenactiviteit +motoriek)<->vorm<->betekenis<->fysiologie{\textellipsis} Ergo: a-fonetiek is een onmisbare component van taalkunde.

}, author = {Lucas van Buuren} } @article {234, title = {Prevoicing in het Nederlands}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In het algemeen wordt aangenomen dat de Nederlandse plofklanken [b] en [d] aan het begin van een woord met prevoicing worden geproduceerd. Het eerste experiment van dit project laat echter zien dat stemhebbende plosieven regelmatig zonder prevoicing worden gerealiseerd. Er zijn verschillende factoren die de productie van prevoicing be{\"\i}nvloeden. In het tweede experiment wordt onderzocht welke andere potenti{\"e}le akoestische cues aanwezig zijn, die gebruikt kunnen worden bij de perceptie van het fonologische onderscheid tussen stemhebbende en stemloze plosieven. Er is gebruik gemaakt van een CART-analyse om te voorspellen welke van deze akoestische maten het meest betrouwbaar zijn. Tenslotte laat een perceptie-experiment zien welke van deze potenti{\"e}le cues daadwerkelijk worden gebruikt door luisteraars. Hieruit blijkt dat prevoicing de primaire cue is voor het onderscheid tussen stemhebbende en stemloze plofklanken, ondanks het feit dat prevoicing in het Nederlands regelmatig afwezig is.

}, author = {Petra van Alphen} } @article {364, title = {Recalibration of auditory speech by lip reading}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Tilburg, The Netherlands}, abstract = {

The kind of after-effects, indicative of crossmodal recalibration that are observed after exposure to spatially incongruent inputs from different sensory modalities have not been demonstrated so far for identity incongruence. We show that exposure to incongruent audiovisual speech (producing the well-known McGurk effect) can recalibrate auditory speech identification. Exposure to an ambiguous sound, intermediate between /aba/ and /ada/, dubbed onto vision of a face articulating either /aba/ (or /ada/), increased the proportion of /aba/ (or /ada/) responses during subsequent sound identification trials. In contrast, fewer /aba/ (or /ada/) responses occurred when a congruent non-ambiguous sound was dubbed onto the face articulating /aba/ (or /ada/), revealing selective speech adaptation. When submitted to separate forced-choice identification trials, the bimodal stimulus pairs producing these contrasting effects were identically categorized, which makes a role of post-perceptual factors in the generation of these effects unlikely.

}, author = {Jean Vroomen} } @article {235, title = {Restructuring Rhythm Patterns}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

For this experiment we wondered whether the influence of a higher speech rate leads to adjustment of the phonological structure, as it does in music, or just to {\textquoteright}phonetic compression{\textquoteright}, i.e. shortening and merging of vowels and consonants, with preservation of the phonological structure. If the rhythmic structure is adjusted, this implies that every speech rate has its own register, in terms of Optimality Theory (Prince \& Smolensky, 1993) its own ranking of constraints.

The allegro (fast) data were obtained by means of a multiple-choice quiz in which two subjects competed each other in answering simple questions as quickly as possible. Afterwards the subjects were asked to read the words in a sentence, at a moderate speech rate. The data were judged by five trained listeners, and were phonetically analysed in PRAAT.

The results showed a preference for restructured rhythms in fast speech. Particularly for the fastest speakers correspondence constraints prevailed in their andante (moderate) speech, whereas in allegro tempo markedness constraints dominated the correspondence ones.

}, author = {Maartje Schreuder and Dicky Gilbers} } @article {370, title = {Spraakperceptie- en produktie van jonge kinderen met een risico voor ontwikkelingsdyslexie}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

In deze studie werd de ontwikkeling onderzocht van de spraakperceptie- en produktie bij jonge kinderen met een genetisch risico voor dyslexie. Op de leeftijd van 3;6 jaar werd de spraakperceptie van 21 kinderen met een risico voor dyslexie bestudeerd m.b.v. het traditionele paradigma van categoriale perceptie. Het stimulusmateriaal in deze taak was een spraakcontinuum van 7 stimuli tussen de initi{\"e}le plosieven in de woorden {\textquoteright}pop{\textquoteright} en {\textquoteright}kop{\textquoteright}. De resultaten laten een consistent zwakkere performantie zien voor de risicogroep. De risicogroep kan verder verdeeld worden in een slechtere en een betere perceptiegroep.

De spraakproduktie van 23 kinderen met een risico voor dyslexie werd bestudeerd door analyse van elicitatiedata. De groep als geheel vertoont vertraagde expressieve fonologische ontwikkeling. Aan de hand van de fonologische analyse wordt een goede en slechte groep binnen de risicogroep onderscheiden.

11 van de 13 kinderen die moeite hebben met de spraakproduktietaak hebben de perceptietaak volbracht. 8 van deze 11 kinderen zaten in zowel de slechte perceptie-en produktiegroep. De overlap tussen de twee groepen is dus 8/11. Er lijkt dus een verband te zijn tussen foneemwaarneming en expressieve fonologische vaardigheden. Bovendien is het mogelijk dat spraakproblemen in de vroege ontwikkeling voorlopers zijn van dyslexie.

}, author = {Elise de Bree and Ellen Gerrits} } @article {228, title = {Sprekerherkenning door getuigen}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Naast het verrichten van vergelijkend spraakonderzoek, d.w.z. sprekerherkenning door deskundigen, wordt het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) een enkele keer ook gevraagd een betrouwbare vorm van sprekerher-kenning door getuigen in elkaar te zetten. Als de zaak voldoet aan een aantal criteria, wordt een {\textquoteright}voice line-up{\textquoteright} geconstrueerd, waarbij de stem van een verdachte in een rijtje van soortgelijke stemmen wordt gezet en aan de getuige wordt gevraagd of hij/zij {\'e}{\'e}n van de stemmen herkent als de stem van de dader.

Om de waarde van de uitkomst van een dergelijke {\textquoteright}voice line-up{\textquoteright} zo goed mogelijk in te kunnen schatten, is het belangrijk dat de line-up aan bepaalde eisen voldoet. E{\'e}n van de eisen die gesteld wordt is dat alle stemmen in de line-up moeten voldoen aan de beschrijving die de getuige geeft van de stem van de dader. Deze beschrijving is echter over het algemeen weinig specifiek. In voorkomende gevallen wordt altijd met een vragenlijst gewerkt, waarbij de getuige enige terminologie krijgt aangereikt. Een voorbeeld van zo{\textquoteright}n vragenlijst zal tijdens de presentatie worden weergegeven. Deze is echter redelijk arbitrair tot stand gekomen. Het vinden van een eenduidige terminologie voor het beschrijven van stemmen blijft een zeer lastige zaak.

}, author = {Tina Cambier-Langeveld and Jos Vermeulen} } @article {227, title = {U verstaat (een klein beetje) Hongaars}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In vloeiende spraak komen taalspecifieke aanpassingen, zoals assimilatie, voor. Zo kan het woordje tuin met een /m/ worden uitgesproken. In hoeverre tuim als een voobeeld van tuin herkend wordt is afhankelijk van de fonologische context, met name in hoeverre die assimilatie toestaat. Zo wordt tuim door Nederlandse luisteraars als tuin herkend in tuimbank maar niet in *tuinstoel. De vraag is nu in hoeverre deze contextsensitiviteit een gevolg is van het leren van assimilatie regels, d.w.z. Nederlanders hebben geleerd dat een /m/ voor een /b/ een /n/ kan zijn? Om dit te onderzoeken hebben wij Portugese proefpersonen met Nederlandse assimilaties en Nederlandse proefpersonen met Hongaarse assimilaties geconfronteerd. Uit de resultaten blijkt dat de contextsensitiviteit bij het herkenning van assimilaties maar ten dele het gevolg is van taalspecifieke ervaring met assimilatieprocessen. Zou u dus Hongaars willen leren, zou de herkenning van geassimileerde vormenbij hoge uitzonderinggeen problemen opwerpen.

}, author = {Holger Mitterer} } @article {233, title = {Vocaalreductie in monomorfematische woorden}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In deze bijdrage presenteren we een onderzoek naar vocaalreductie in het Standaardnederlands aan de hand van data uit het Corpus Gesproken Nederlands. Onder vocaalreductie verstaan we het verkorten van een fonologisch lange klinker tot zijn korte pendant (pr[o]bleem \> pr[ɔ]leem), het verdoffen van een volle klinker tot een sjwa (m[i]nuut/ \> m[ə]nuut]) en de volledige deletie van een klinker (Int[e]resse \> int[]resse). In de fonetische en fonologische vakliteratuur zijn een aantal hypotheses geponeerd over vocaalreductie. De ontwikkeling van het Corpus Gesproken Nederlands geeft ons de mogelijkheid om een aantal van die stellingen te testen op een grote dataset.

Concreet hebben we van een subcorpus van monomorfematische woorden de brede fonetische transcriptie gealigneerd met een referentietranscriptie. Door beide transcripties te vergelijken, kunnen we variatie in de uitspraak op het spoor komen. Uit het onderzoek blijkt dat vocaalreductie be{\"\i}nvloed wordt door fonologische factoren als vocaalkwaliteit, aard van de omringende consonanten, aantal syllaben, syllabestructuur, de relatieve positie van de klemtoon en taalexterne factoren als regio, spreekstijl en woordfrequentie.

}, author = {Evie Couss{\'e} and Hanne Kloots} } @article {372, title = {Welke rol spelen orthografie en fonologie bij morfologische decompositie?}, year = {2003}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Om de rol van orthografie en fonologie bij morfologische decompositie in het Nederlands te onderzoeken, werden vier verschillende soorten meervouden met elkaar gecontrasteerd in een lexicale decisietest. De meervouden waren in groepen verdeeld op basis van de orthografische (O) en fonologische (P) overlap met hun enkelvoud: helm-helmen (O+P+), paard-paarden (O+P-), beer-beren (O-P+) en huis-huizen (O-P-). De meervoudsvormen werden voorafgegaan door een gerelateerde of een ongerelateerde gemaskeerde prime. De gerelateerde prime was telkens het enkelvoud van het target, de ongerelateerde primes waren nonwoorden die maximum {\'e}{\'e}n letter met het target gemeenschappelijk hadden.

In alle condities werden meervouden sneller herkend wanneer ze voorafgegaan werden door hun enkelvoud dan wanneer ze aangeboden werden in combinatie met een ongerelateerde prime. Het voordeel van de gerelateerde prime was het grootst wanneer de orthografische overlap tussen enkelvoud en meervoud niet compleet was: het prime-effect was in de O-condities (beer-beren en huis-huizen) significant groter dan in de O+condities (helm-helmen en paard-paarden). Bovendien werden er in de O-condities meer fouten gemaakt dan in de O+condities.

De resultaten wijzen erop dat meervouden met een onvolledige orthografische overlap met hun enkelvoud moeilijker te verwerken zijn, dan meervouden waarin alle letters van de enkelvoud behouden zijn. Deze problemen bij de verwerking worden gereduceerd als het meervoud voorafgegaan wordt door een subliminale aanbieding van het enkelvoud.

}, author = {Sarah Bernolet} }